‘Đà Nẵng nên phát triển hai cực theo mô hình Sài Gòn – Chợ Lớn’

Tại hội thảo góp ý Quy hoạch chung TP Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 do UBND TP Đà Nẵng tổ chức ngày 15/5, các chuyên gia và lãnh đạo địa phương tập trung thảo luận phương án tổ chức lại không gian đô thị sau sáp nhập.

Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn nhận định việc hợp nhất Đà Nẵng và Quảng Nam thực chất là xây dựng một quy hoạch hoàn toàn mới vì bối cảnh phát triển đã thay đổi đáng kể. Thách thức lớn nhất hiện nay là sự chênh lệch về hạ tầng và trình độ phát triển giữa khu vực đô thị Đà Nẵng hiện hữu với Tam Kỳ.

Ông Sơn ví Đà Nẵng và Tam Kỳ như “người anh cả và người em” trong cùng một gia đình, bài toán đặt ra là kéo khu vực phía Nam phát triển lên thay vì làm chậm đà tăng trưởng của đô thị trung tâm. “Nếu không có chiến lược quy hoạch phù hợp, thành phố sau sáp nhập sẽ khó tạo được bước phát triển đồng bộ”, ông nói.

Giải pháp cốt lõi được ông đề xuất là xây dựng hệ thống hạ tầng đa phương thức tích hợp gồm đường bộ, cao tốc, đường sắt, đường thủy và hàng không nhằm kết nối các khu vực, chia sẻ lợi ích hạ tầng và giảm áp lực cho đô thị lõi. Khi có hệ thống giao thông kết nối, toàn bộ đô thị sẽ được hưởng lợi. Người dân ở các khu vực khác cũng có thể tiếp cận các trung tâm giáo dục, y tế chất lượng cao.

Hiện nay, quỹ đất ven biển phía Đông của Đà Nẵng không còn nhiều. Nếu tổ chức hạ tầng thiếu hợp lý, các công trình giao thông có thể chia cắt không gian phát triển đô thị. Với kinh nghiệm hơn 30 năm tư vấn quy hoạch quốc tế, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn đề xuất Đà Nẵng hình thành trung tâm tài chính quốc tế quy mô lớn thay vì tiếp tục tận dụng các quỹ đất hạn hẹp trong lõi đô thị hiện hữu.

Ông cũng cho rằng Đà Nẵng cần cân nhắc chuyển một số phân khu chức năng về phía Tam Kỳ để tận dụng quỹ đất sau sáp nhập thay vì lấn biển vịnh Đà Nẵng xây khu thương mại tự do. Nguyên nhân là phương án lấn biển tiềm ẩn nhiều hệ lụy môi trường và chi phí bảo trì, cần được nghiên cứu, so sánh kỹ với lợi thế quỹ đất phía Nam Tam Kỳ.

“Đà Nẵng cần phát triển theo mô hình hai cực thay vì dàn trải. Trong đó, cực phía Bắc là đô thị Đà Nẵng hiện hữu với mật độ cao, hiện đại; cực phía Nam là cụm Tam Kỳ – Chu Lai gắn với logistics và công nghiệp”, ông nhấn mạnh. Khi đó, hai cực sẽ được kết nối và lan tỏa dần để hình thành trục đô thị liên hoàn tương tự mô hình Sài Gòn – Chợ Lớn. Khu vực giữa, trọng tâm là Hội An, được định hướng giữ mật độ thấp nhằm bảo tồn di sản và cảnh quan tự nhiên.

Đô thị đáng sống “không nhất thiết phải có nhà cao tầng hay giao thông hiện đại ở khắp nơi”. Người thích nhịp sống năng động có thể ở phía Bắc, người tìm cơ hội phát triển mới vào Tam Kỳ, còn khu vực Hội An giữ không gian sinh thái và di sản.

Đồng tình với định hướng này, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP Đà Nẵng Lê Trí Thanh cho rằng quy hoạch mới cần hình thành các cực chức năng rõ ràng. Khu vực phía Nam gắn với Chu Lai, Dung Quất sẽ phát triển chuỗi đô thị công nghiệp – cảng biển – sân bay, trong đó sân bay Chu Lai cần được định vị là trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế và bảo dưỡng tàu bay.

Ông Thanh cũng lưu ý quỹ đất thực tế có thể phát triển đô thị sau sáp nhập vẫn chủ yếu tập trung ở dải đồng bằng ven biển, trong khi khu vực miền núi và trung du có nguy cơ sạt lở, cần nghiên cứu kỹ để bảo đảm phát triển bền vững.

Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Lê Quang Nam thừa nhận cấu trúc đô thị hiện nay thiếu cân đối khi khu vực lõi ven biển phát triển quá nóng, còn phía Tây và Tây Nam vẫn chậm phát triển, hạ tầng chưa đồng bộ. Thành phố đồng thời đối mặt áp lực từ biến đổi khí hậu, nước biển dâng và xâm nhập mặn.

“Quy hoạch lần này không chỉ tổ chức lại không gian mà còn xác định lại mô hình phát triển mới, tăng khả năng chống chịu cho đô thị biển”, ông Nam nói.

Theo định hướng đến năm 2050, dân số Đà Nẵng dự kiến đạt khoảng 6 triệu. Các chuyên gia khuyến nghị thành phố cần tăng quỹ đất dự trữ, mở rộng không gian xanh và nâng tỷ lệ cây xanh lên khoảng 15-20 m2/người, đồng thời tăng liên kết vùng với Huế và Quảng Ngãi để nâng sức cạnh tranh với các đô thị Đông Nam Á.

Sau sáp nhập với Quảng Nam từ ngày 1/7/2025, Đà Nẵng có diện tích hơn 11.859 km2, dân số trên 3 triệu người, trở thành đô thị trực thuộc Trung ương có diện tích lớn thứ hai cả nước.

Nguyễn Đông